Czasem jedno, a czasem wcale. Nie ma podglądu, każda klatka to kilkadziesiąt złotych i później długi czas w ciemni. Tam, gdzie rozstawienie statywu, wyjęcie aparatu, założenie obiektywu, wkręcenie wężyka, pomiar światła, nastawienie ostrości, wsunięcie kasety to dla wprawnych przynajmniej 4-5 minut – kadr nabiera znów swojej historycznej ważności. Historycznej, bo teraz jest zupełnie inaczej. Łatwiej pod wieloma względami, ale trudniej również, bo nie ma nic za darmo. Nie ma sensu jednak dowodzić, że zrobienie zdjęcia w obecnych czasach w sumie jest technicznie bardzo prostym zajęciem.

Kłopoty zaczynają się tam, gdzie kończy fotografowanie.

Archiwizacja, a przede wszystkim wybór. Długie godziny spędzone przed monitorem, sprzed którego tak naprawdę powinniśmy uciekać jak najprędzej – bo niszczy wzrok, siedzenie rozwala kręgosłup, układ krążenia itd. – a przede wszystkim, kiedy siedzimy przy komputerze – przed monitorem, to z całą pewnością – wtedy nie fotografujemy! I tu kłania się stara szkoła eliminacji zbędnego kadru … jeszcze przed jego
wykonaniem. Pamiętam dyskusje w gronie fotografów spotkanych gdzieś na azjatyckim szlaku, mieliśmy bardzo podobne spostrzeżenia i sposoby. Jeden z nich polegał na tzw. pustych strzałach.

W sytuacji, w której nie dało się robić zdjęć ukradkiem i dochodziło do bezpośredniej konfrontacji z fotografowanym zwijaliśmy film – i pierwsze kilkadziesiąt zdjęć „robiliśmy” na pusto. Nasz obiekt w końcu tracił nadmierne spięcie albo zainteresowanie (nami). Wtedy wkładało, albo zaczepiało na nowo już wcześniej włożony film tak by naciąganie działało, po czym przystępowaliśmy do zdjęć. Tych „na serio”.

Zabawna jest też opowieść o sesji Tomka Sikory

Historia, którą usłyszałem kiedyś od naszego wspólnego wtedy agenta, Andrzeja Zycha. Tomek fotografował dla singapurskiego Sheratona. Godziny, jeśli nie dni przygotowań. Na schodach cała masa ludzi, kelnerzy z tacami, wrażenie ruchu, układ ludzi wydaje się być skomplikowany, klient w gotowości i napięciu, ludzie z agencji reklamowej skoncentrowani. Wiadomo. Czekają. Przychodzi Pan Fotograf, ustawia aparat, robi DWIE klatki i mówi – dziękuję. Niedowierzanie. Tomek biegnie do pokoju hotelowego, szybko się pakuje, bo spieszy się na następny samolot. Wychodzi – a po drodze przechodzi obok swojego zdjęciowego planu – a tam: wszyscy nadal czekają. Nie mogą uwierzyć, że te dwie klatki, to przy pewności zawodowca wystarczy i jest po robocie.

Padło pytanie – ile robię zdjęć w trakcie portretowania

Dwa lata po przejściu na system cyfrowy wylądowałem na brzegu rzeki Kali Ghandaki w Nepalu. Prowadziłem grupę na raftingu, zdarzył nam się cudny biwak na pięknej, piaszczystej plaży w głębokim kanionie. Skały obrośnięte gęstą, subtropikalną roślinnością. Rano, jeszcze przed świtem przywitały nas twarze okolicznych dzieciaków. Jak tam dotarły – nie wiem, pewnie znają swoje ścieżki wryte w skałę. Nasi młodzi goście liczyli na poczęstunek, często lokalne dzieciaki przychodzą na śniadanie albo kolację.

Twarze miały ciekawe, szczególnie fotogeniczna wydała mi się dziewczynka w zielonym szalu. Założyłem jasną 50kę na De-Esa mk2. Profesjonalnego, dużego Canona trudno nazwać subtelnym, nieinwazyjnym aparatem do dyskretnego działania. Wiedziałem, że
na „zobojętnienie” ze strony dzieciaków raczej nie mam co liczyć, więc skoncentrowałem się na portrecie wspomnianej dziewczynki. Zauważyłem, że ma wyjątkową zadumę, jakiś smutek i nieopisaną głębię w oczach. Zrobiłem kilkadziesiąt zdjęć, potem zabrałem się za zdjęcia kolejnych dzieciaków, ale czułem, że maksimum tym razem już osiągnąłem. I tu ciekawa sprawa.

Po powrocie prowadziłem warsztaty fotograficzne

Padło pytanie – ile robię zdjęć w trakcie portretowania. Do kiedy fotografuję.
Odpowiedziałem, że jakoś nad tym się nie zastanawiałem, ale mam wrażenie, że to się czuje, że w pewnym momencie człowiek wie, że to już, że jest – i zmieniamy temat albo kończymy. Czasem jest to 5 zdjęć, czasem 50, a czasem może wystarczyć i jedno.

Szukałem w myślach jakiegoś dowodu i pamiętam jak przyszła mi do głowy ta sesja z Nepalu… Otworzyliśmy Adobe Bridge, szybka analiza zdjęć w tym katalogu. Zrobiłem w sumie 65 fotografii, z czego 44 w pierwszej kolejności, w serii wspomnianej dziewczynce (później jeszcze jedno, na koniec). Jako najlepsze wybrałem w trakcie edycji przedostatnie ujęcie ze wspomnianej serii. Wymagało jedynie „odrawienia”.

Robię to niezwykle rzadko, ale wtedy zdecydowałem się dodatkowo na przekadrowanie

W tym wypadku z 2×3 do kwadratu. Póki co nie mam cyfrowego body w kwadracie… Tutaj bardzo mała głębia ostrości, ustawionej na oczy – jakoś mi przeszkadzała na plamie zbyt dominującego, nieostrego czoła, a kwadrat zdecydowanie poprawił sytuację. Jest jakoś tak, że czujemy – że to już, że mamy tę klatkę. I wtedy się przerzucamy na inny temat, obiekt, albo kończymy sesję.

Bo zdjęcie już jest. W głowie i na błonie, o przepraszam… na karcie.

Felieton pojawił się w Fotopolis w nr xxxx w xxxx roku.